Phần lớn người chọn nước du học theo lời kể của một người quen vừa đi về. Đó là một nguồn, nhưng là nguồn của đúng một trường hợp. Sáu yếu tố dưới đây cho một khung chắc hơn, và thứ tự ưu tiên giữa chúng phụ thuộc vào chính hoàn cảnh của bạn.
1. Ngành học mạnh ở đâu
Đây nên là yếu tố đầu tiên, vì bằng cấp chỉ có giá trị trong lĩnh vực của nó. Một nước xếp hạng cao nói chung không đảm bảo ngành bạn học ở đó mạnh. Hãy tra theo ngành và theo trường cụ thể, không tra theo tên nước.
2. Chi phí thật
Học phí chỉ là một nửa. Nửa còn lại là sinh hoạt phí, và chênh lệch giữa một thành phố lớn với một thành phố nhỏ trong cùng một nước có thể lớn hơn chênh lệch giữa hai nước. Hãy lập bảng cho toàn bộ thời gian học, không tính theo năm đầu.
3. Ngôn ngữ giảng dạy và ngôn ngữ đời sống
Hai thứ này không phải lúc nào cũng trùng nhau. Có nước dạy bằng tiếng Anh nhưng ra khỏi giảng đường thì cần tiếng bản địa để đi làm thêm, thuê nhà, đi khám. Hãy hỏi rõ: học bằng tiếng gì, và sống bằng tiếng gì.
4. Quy định làm thêm
Mỗi nước một quy định về số giờ và loại công việc du học sinh được làm. Điều này ảnh hưởng trực tiếp tới ngân sách gia đình và tới việc bạn có kinh nghiệm làm việc tại chỗ hay không. Đừng tính thu nhập làm thêm vào ngân sách trước khi biết chắc quy định, và cũng đừng coi đó là nguồn chính.
5. Đường ở lại sau tốt nghiệp
Nếu ý định của bạn có phần ở lại làm việc, hãy so sánh các nước ở chính điểm này: có chương trình cho phép làm việc sau tốt nghiệp không, kéo dài bao lâu, và từ đó đi tiếp được tới đâu. Chính sách thay đổi theo thời kỳ, nên hãy tra trên trang chính thức của nước đó thay vì dựa vào bài viết cũ.
6. Cộng đồng và mạng lưới
Yếu tố này hay bị xem nhẹ nhưng ảnh hưởng nhiều tới năm đầu: có cộng đồng người Việt không, trường có hội sinh viên quốc tế mạnh không, cựu sinh viên làm việc ở đâu. Với người đi lần đầu và còn trẻ, đây có thể là yếu tố quan trọng thứ hai.
Cách dùng khung này
Chọn ba nước, lập một bảng sáu dòng cho mỗi nước, điền bằng số và bằng dữ kiện chứ không bằng cảm nhận. Khi ba cột đặt cạnh nhau, câu trả lời thường tự hiện ra, và quan trọng hơn là bạn biết mình đánh đổi cái gì lấy cái gì.
Câu hỏi thường gặp
Nên chọn nước theo xếp hạng trường hay theo ngành?
Theo ngành và theo trường cụ thể. Xếp hạng chung của một trường không nói lên chất lượng của ngành bạn định học ở đó.
Du học nước nào rẻ nhất?
Không có câu trả lời chung vì phụ thuộc học phí, thành phố và ngành. Hãy lập bảng chi phí cho toàn bộ thời gian học của đúng trường và đúng thành phố bạn nhắm tới.
Có nên chọn nước dễ ở lại không?
Nếu ý định của bạn có phần ở lại thì đây là yếu tố quan trọng, nhưng đừng để nó lấn át việc chọn đúng ngành. Chính sách nhập cư thay đổi theo thời kỳ, còn tấm bằng thì theo bạn suốt đời.
Đi làm thêm có đủ trang trải không?
Thường không đủ cho toàn bộ chi phí, và số giờ được làm bị giới hạn theo quy định của từng nước. Hãy coi đó là khoản bổ sung, không phải nguồn chính.
