Nhiều gia đình Việt coi học nghề là phương án dự phòng khi không vào được đại học. Ở nhiều nước phát triển, cách nhìn đó ngược hẳn: đào tạo nghề là con đường ngắn nhất tới một công việc ổn định, và ở một số nơi còn là đường thuận lợi nhất để ở lại.
Vì sao nó hiệu quả
- Học gắn với việc làm. Nhiều chương trình kết hợp học ở trường với làm tại doanh nghiệp, và học viên có thu nhập ngay trong thời gian học.
- Thời gian ngắn hơn. Thường hai tới ba năm thay vì bốn.
- Chi phí thấp hơn nhiều, có nơi doanh nghiệp trả một phần hoặc toàn bộ.
- Đúng chỗ thị trường thiếu. Dân số già đi ở nhiều nước làm thiếu hụt trầm trọng ở các nghề chăm sóc, kỹ thuật, xây dựng, dịch vụ.
Những nhóm nghề đang được tìm nhiều
Nhìn theo xu hướng dài hạn chứ không theo danh sách của một năm: chăm sóc sức khoẻ và người cao tuổi, kỹ thuật và cơ khí, xây dựng và các nghề lắp đặt, công nghệ thông tin ứng dụng, và nhà hàng khách sạn. Các nhóm này ít đảo chiều vì chúng gắn với cấu trúc dân số và hạ tầng, không gắn với chu kỳ kinh tế ngắn.
Điều kiện chung
- Ngôn ngữ. Đây là rào cản lớn nhất và cũng là điều kiện không thể bỏ qua, vì bạn sẽ làm việc với đồng nghiệp và khách hàng bản địa ngay từ năm đầu.
- Sức khoẻ. Một số nghề có yêu cầu về thể lực hoặc về tiền sử bệnh.
- Cam kết thời gian. Nhiều chương trình có ràng buộc làm việc cho doanh nghiệp đào tạo trong một thời gian sau khi tốt nghiệp. Hãy đọc kỹ phần này.
Ba điều cần kiểm trước khi ghi danh
- Chương trình có được công nhận chính thức không, và bằng cấp do cơ quan nào cấp.
- Sau khi tốt nghiệp thì đi tiếp được tới đâu: có được ở lại làm việc không, và có học liên thông lên bậc cao hơn được không.
- Hợp đồng với doanh nghiệp: mức thù lao trong thời gian đào tạo, giờ làm, và ràng buộc sau tốt nghiệp.
Một lời thẳng thắn
Học nghề ở nước ngoài là công việc thật, không phải phương án nhẹ nhàng. Nhiều nghề đòi sức khoẻ, làm ca, và làm những việc mà ở Việt Nam có thể bị coi là kém sang. Người đi cần biết trước và chấp nhận điều đó. Đổi lại là một nghề có thu nhập ổn định, được xã hội nước đó tôn trọng, và một con đường rõ ràng hơn nhiều so với tấm bằng đại học không đúng nhu cầu thị trường.
Điều kiện và danh sách nghề khác nhau theo nước và thay đổi theo thời kỳ. Hãy tra trên trang chính thức của cơ quan quản lý lao động và giáo dục nghề nghiệp của nước đó.
Câu hỏi thường gặp
Học nghề ở nước ngoài có mất tiền không?
Tuỳ nước và tuỳ chương trình. Có mô hình học viên nhận thù lao trong thời gian đào tạo, có mô hình vẫn phải đóng học phí. Hãy hỏi rõ trước khi ghi danh.
Bằng nghề có liên thông lên đại học được không?
Ở nhiều nước là được, theo lộ trình liên thông có sẵn. Hãy hỏi trường về đường đi tiếp trước khi chọn chương trình.
Học nghề có dễ ở lại hơn không?
Ở một số nước, các nghề đang thiếu nhân lực được ưu tiên trong hệ thống nhập cư. Nhưng chính sách thay đổi theo thời kỳ, hãy tra trên trang chính thức thay vì dựa vào quảng cáo.
Không giỏi ngoại ngữ có học nghề được không?
Ngôn ngữ là điều kiện bắt buộc vì bạn làm việc với người bản địa ngay từ đầu. Hãy đầu tư cho phần này trước, đó là khoản quyết định thành bại.
