Hãng hàng không kiểm giấy tờ theo điểm đến cuối cùng, trong khi cửa khẩu chỉ quan tâm tới chặng của mình — và tên trên hai hộ chiếu của người Việt thường không giống hệt nhau. Hai điều này gây ra gần như toàn bộ sự cố mà người mang hai quốc tịch gặp khi đi lại.
Hãng hàng không kiểm gì và vì sao
Hãng bay không phải cơ quan quản lý xuất nhập cảnh, nhưng họ có một lý do rất thực tế để kiểm giấy tờ: nếu chở một hành khách bị từ chối nhập cảnh, hãng phải chở người đó về và chịu chi phí, đôi khi cả khoản phạt.
Vì vậy họ kiểm theo một câu hỏi duy nhất: hành khách này có đủ giấy tờ để được nhận vào điểm đến cuối cùng không.
Hệ quả cho người mang hai quốc tịch: quyển cần trình ở quầy làm thủ tục bay là quyển sẽ dùng để nhập cảnh điểm đến, không nhất thiết là quyển dùng để rời nước xuất phát.
Điều này nghe mâu thuẫn với quy tắc nền nhưng thực ra không — nó chỉ là hai bên kiểm hai thứ khác nhau. Nhân viên hãng bay kiểm khả năng nhập cảnh; cán bộ cửa khẩu kiểm tư cách xuất cảnh.
Cách xử lý ở quầy làm thủ tục
Ba tình huống và cách xử lý cho từng cái.
Cả hai quyển cùng được nhận vào điểm đến. Đơn giản — trình quyển sẽ dùng để nhập cảnh.
Chỉ một quyển được nhận. Trình quyển đó. Nếu nhân viên hỏi vì sao không dùng quyển kia, giải thích ngắn gọn rằng mình mang hai quốc tịch và sẽ nhập cảnh bằng quyển này. Đây là tình huống nhân viên gặp thường xuyên và không có gì bất thường.
Quyển dùng để xuất cảnh khác quyển dùng để nhập cảnh. Trình cả hai và nói rõ quyển nào dùng cho việc gì. Nhiều hệ thống làm thủ tục cho phép ghi nhận cả hai.
Nguyên tắc chung: nói thẳng ngay từ đầu thay vì để phát sinh câu hỏi giữa chừng. Việc mang hai quốc tịch không phải điều cần giấu ở quầy làm thủ tục bay, và nói rõ giúp nhân viên xử lý đúng ngay lần đầu.
Tên trên hai quyển không giống nhau
Đây là vấn đề đặc thù của người Việt và nó gây rắc rối nhiều hơn hẳn so với các cộng đồng khác.
Các dạng lệch thường gặp: hộ chiếu Việt Nam ghi tên có dấu hoặc theo thứ tự họ trước, hộ chiếu nước kia ghi tên bỏ dấu và có thể đảo thứ tự; tên đệm bị gộp vào họ hoặc vào tên ở một trong hai quyển; hoặc người đó đã đổi tên khi nhập tịch.
Hệ quả cụ thể: tên trên vé phải khớp với tên trên quyển dùng để lên máy bay. Đặt vé theo tên ở quyển này rồi trình quyển kia là tình huống có thể bị từ chối lên máy bay, và sửa tên trên vé sát giờ thường tốn phí hoặc không làm được.
Cách phòng: quyết định dùng quyển nào trước khi đặt vé, và đặt vé theo đúng tên trên quyển đó. Với hành trình dùng hai quyển ở hai chặng, việc này cần cân nhắc kỹ hơn — nên hỏi hãng bay trước.
Cách xử lý dài hạn: như chuyên mục về hồ sơ ở một site khác đã nói, làm một văn bản xác nhận rằng hai tên thuộc về cùng một người và mang theo. Nó không thay được việc đặt vé đúng tên, nhưng giải quyết được nhiều tình huống giải thích.
Thị thực xin vào quyển nào
Nguyên tắc: thị thực gắn với quyển hộ chiếu mà nó được cấp vào, không gắn với con người.
Ba hệ quả:
Phải nhập cảnh bằng đúng quyển có thị thực. Có thị thực trong quyển A mà trình quyển B thì coi như không có.
Đổi hộ chiếu mới thì thị thực cũ nằm ở quyển cũ. Nhiều nước cho phép mang theo cả hai quyển — quyển cũ để xuất trình thị thực, quyển mới để chứng minh nhân thân. Nhưng phải hỏi trước vì không phải nơi nào cũng chấp nhận.
Chọn quyển xin thị thực nên tính tới cả các chuyến sau. Một thị thực dài hạn dán vào quyển sắp hết hạn là lãng phí.
Với các hệ thống thị thực điện tử, thị thực gắn với số hộ chiếu trong hệ thống chứ không dán vào quyển — nhưng nguyên tắc vẫn vậy: phải nhập cảnh bằng đúng quyển có số đã đăng ký.
Các hệ thống khai báo trước chuyến bay
Nhiều nước yêu cầu khai thông tin hành khách trước khi bay, và một số biểu mẫu có câu hỏi về quốc tịch.
Hai điểm cần lưu ý:
Thông tin khai phải khớp với quyển sẽ dùng để nhập cảnh. Khai theo quyển này rồi trình quyển kia tạo ra sự không khớp trong hệ thống, và điều này có thể làm chậm quá trình nhập cảnh.
Nếu biểu mẫu hỏi về quốc tịch khác, khai đúng. Một số hệ thống hỏi thẳng, và câu trả lời phải trung thực — kể cả khi điều đó dẫn tới câu hỏi thêm ở cửa khẩu. Như đã nói ở bài trước, việc trình đúng quyển không phải cách để tránh khai báo.
Tình huống người Việt hay gặp
Ba tình huống cụ thể.
Về Việt Nam qua một nước trung chuyển. Ba lần xuất trình, và quyển dùng ở mỗi lần có thể khác nhau. Nên viết ra trước chuyến đi.
Đi du lịch nước thứ ba từ nước định cư. Quyển nào được miễn thị thực là yếu tố quyết định chính, nhưng nhớ rằng quyển dùng để xuất cảnh khỏi nước định cư nên là quyển thể hiện tư cách cư trú hoặc công dân ở đó.
Đưa cha mẹ hoặc con nhỏ đi cùng khi mỗi người có bộ giấy tờ khác nhau. Đây là tình huống rối nhất — nên lập một bảng ghi rõ ai dùng quyển nào ở chặng nào, và bài cuối chuyên mục sẽ nói kỹ về việc này.
Việc nên làm trước mỗi chuyến
Bốn việc, mất khoảng mười lăm phút.
Quyết định quyển dùng cho từng chặng trước khi đặt vé.
Đặt vé theo đúng tên trên quyển sẽ dùng để lên máy bay.
Kiểm thị thực nằm ở quyển nào và quyển đó còn hạn tới khi nào.
Mang theo cả hai quyển, cùng văn bản xác nhận tên nếu hai quyển ghi khác nhau.
Ở quầy làm thủ tục bay nên trình quyển nào?
Quyển sẽ dùng để nhập cảnh điểm đến cuối cùng, vì hãng bay kiểm khả năng được nhận vào nơi đến. Nếu quyển xuất cảnh khác quyển nhập cảnh thì trình cả hai và nói rõ.
Tên trên hai hộ chiếu khác nhau thì đặt vé thế nào?
Quyết định dùng quyển nào trước khi đặt vé, và đặt theo đúng tên trên quyển đó. Tên trên vé phải khớp với quyển dùng để lên máy bay.
Thị thực ở quyển này có dùng với quyển kia được không?
Không. Thị thực gắn với quyển hộ chiếu được cấp vào, nên phải nhập cảnh bằng đúng quyển đó. Với thị thực điện tử thì gắn với số hộ chiếu đã đăng ký.
Biểu mẫu khai trước chuyến bay hỏi về quốc tịch khác thì sao?
Khai đúng. Việc trình đúng quyển ở cửa khẩu không phải cách để tránh nghĩa vụ khai báo, và thông tin khai cần khớp với quyển sẽ dùng để nhập cảnh.
