Một gia đình bốn người trong đó cha mẹ mang quốc tịch khác nhau và các con mang cả hai có thể có bốn tổ hợp giấy tờ khác nhau cho cùng một chuyến đi. Không ai nhớ nổi bằng đầu, và quầy làm thủ tục bay lúc bốn giờ sáng không phải chỗ để nghĩ ra.
Vì sao gia đình khó hơn cá nhân nhiều lần
Ba lý do cộng dồn.
Mỗi người một tổ hợp. Cha mang quốc tịch A, mẹ mang quốc tịch B, con mang cả hai. Ở cùng một cửa khẩu, ba người có thể đúng khi dùng ba cách khác nhau.
Trẻ em có yêu cầu riêng. Nhiều nước yêu cầu giấy tờ bổ sung khi trẻ đi cùng chỉ một phụ huynh, hoặc đi cùng người không phải cha mẹ.
Hạn giấy tờ lệch nhau. Bốn người, có thể tám quyển hộ chiếu, mỗi quyển một ngày hết hạn. Hộ chiếu trẻ em thường có thời hạn ngắn hơn của người lớn, nên hay là quyển hết hạn trước mà không ai để ý.
Bảng cần lập: ai dùng quyển nào ở chặng nào
Cấu trúc đơn giản: mỗi dòng một người, mỗi cột một chặng của hành trình.
Với hành trình từ nước A qua nước C tới nước B, bảng có ba cột: rời A, quá cảnh C, vào B. Trong mỗi ô ghi quyển sẽ dùng.
Lập bảng này mất mười phút và nó giải quyết ba việc: cho biết cần mang những quyển nào; phát hiện sớm nếu một quyển sắp hết hạn hoặc thiếu thị thực; và trở thành thứ để nhìn khi đứng ở quầy thay vì phải nhớ.
Với gia đình đi lại đều đặn cùng một tuyến, bảng này làm một lần và dùng lại nhiều năm — chỉ cập nhật khi có quyển mới.
Giấy tờ riêng cho trẻ em
Bốn thứ hay được yêu cầu và không phải lúc nào cũng được nhắc trước.
Giấy khai sinh thể hiện quan hệ với người đi cùng. Hay được hỏi khi tên trên hộ chiếu của trẻ và của cha mẹ không giống nhau — tình huống rất phổ biến với gia đình Việt vì cách ghi họ tên khác nhau giữa hai hệ thống.
Giấy đồng ý của phụ huynh không đi cùng. Nhiều nước yêu cầu khi trẻ đi với một người, và một số nơi yêu cầu giấy này phải được công chứng.
Giấy tờ chứng minh quyền nuôi con nếu cha mẹ đã ly hôn.
Thị thực riêng cho trẻ nếu quyển của trẻ cần thị thực mà quyển của cha mẹ thì không.
Thứ hai là thứ gây chậm trễ nhiều nhất, vì nó cần thời gian chuẩn bị và không xin gấp được.
Trẻ mang hai quốc tịch: dùng quyển nào
Quy tắc giống người lớn — vào nước nào dùng hộ chiếu nước đó — nhưng có hai lưu ý riêng.
Nên nhất quán với quyển đã dùng ở các chuyến trước, để hồ sơ đi lại của đứa trẻ không bị rời rạc. Với trẻ nhỏ, các bản ghi này sẽ có ích khi lớn lên và cần chứng minh điều gì đó.
Nếu trẻ đi cùng chỉ một phụ huynh, cân nhắc dùng quyển cùng quốc tịch với phụ huynh đó khi cả hai lựa chọn đều hợp lệ. Việc cha mẹ và con cùng quốc tịch thường làm các câu hỏi ở cửa khẩu đơn giản hơn.
Lưu ý thứ hai không phải quy định mà là kinh nghiệm thực tế — và nó chỉ áp dụng khi cả hai cách đều đúng, không phải khi một cách là bắt buộc.
Hồ sơ nên lưu ở đâu
Ba lớp, và cả ba đều cần.
Bản gốc mang theo người — hộ chiếu đang dùng, và các giấy tờ cho trẻ nếu cần.
Bản chụp lưu trên thiết bị của ít nhất hai người trong nhà, để nếu một người mất túi thì thông tin vẫn còn.
Bản chụp lưu ở nơi truy cập được từ xa — hộp thư điện tử hoặc ổ lưu trữ trên mạng. Đây là lớp cứu hộ khi mất cả túi lẫn điện thoại.
Cùng với bản chụp, nên lưu bảng ai dùng quyển nào và thông tin liên hệ của cơ quan đại diện các nước liên quan tại nơi sẽ tới.
Danh sách kiểm trước chuyến đi
Bảy mục, dùng lại được cho mọi chuyến.
Hạn của từng quyển, kiểm theo yêu cầu của nước đến chứ không chỉ theo ngày ghi trên quyển. Thị thực nằm ở quyển nào và còn hạn không. Tên trên vé khớp với quyển sẽ dùng để lên máy bay. Giấy tờ riêng cho trẻ nếu có. Bảng ai dùng quyển nào ở chặng nào. Bản chụp đã lưu đủ ba lớp. Thông tin liên hệ cơ quan đại diện đã ghi lại.
Với gia đình đi lại thường xuyên, bảy mục này thành thói quen sau vài chuyến và mất chưa tới mười phút.
Điều khép lại chuyên mục
Nhìn lại sáu bài, có một điều lặp lại: gần như mọi rắc rối về hộ chiếu của người mang hai quốc tịch đều bắt nguồn từ việc quyết định muộn — quyết định dùng quyển nào khi đã ở quầy làm thủ tục, phát hiện tên không khớp khi vé đã đặt, phát hiện hộ chiếu hết hạn khi đã ra sân bay.
Không có cái nào trong số đó là vấn đề pháp lý phức tạp. Chúng là vấn đề chuẩn bị, và chúng biến mất gần hết khi các quyết định được đưa ra trước ở nhà, viết xuống, và mang theo.
Mười phút lập bảng trước mỗi chuyến, và với gia đình đi cùng tuyến thì chỉ một lần rồi dùng lại — đó là toàn bộ chi phí để không phải xử lý những tình huống mà bài này đã mô tả.
Gia đình nhiều quốc tịch nên chuẩn bị gì?
Một bảng ghi ai dùng quyển nào ở chặng nào, lập trước chuyến đi. Nó cho biết cần mang những quyển nào, phát hiện sớm quyển sắp hết hạn, và là thứ để nhìn khi đứng ở quầy.
Trẻ đi cùng một phụ huynh cần giấy gì?
Nhiều nước yêu cầu giấy đồng ý của phụ huynh không đi cùng, đôi khi phải công chứng. Cũng nên mang giấy khai sinh nếu tên của trẻ và cha mẹ không giống nhau trên hộ chiếu.
Trẻ mang hai quốc tịch nên dùng quyển nào?
Theo quy tắc chung — vào nước nào dùng hộ chiếu nước đó. Nên nhất quán với các chuyến trước, và khi cả hai cách đều hợp lệ thì dùng quyển cùng quốc tịch với phụ huynh đi cùng thường đơn giản hơn.
Hộ chiếu của ai hay hết hạn trước nhất?
Thường là của trẻ em, vì hộ chiếu trẻ em có thời hạn ngắn hơn của người lớn. Đây là quyển hay bị bỏ qua khi kiểm hạn trước chuyến đi.
