Người song tịch còn quốc tịch Việt Nam có quyền được cấp hộ chiếu phổ thông Việt Nam, nộp tại Đại sứ quán, Tổng lãnh sự quán Việt Nam nơi đang sống, hoặc tại cơ quan quản lý xuất nhập cảnh khi đang ở trong nước. Khó khăn hiếm khi nằm ở quyền; nó nằm ở khâu chứng minh rằng bạn vẫn là công dân Việt Nam, nhất là khi hộ chiếu cũ đã hết hạn hàng chục năm hoặc tên đã đổi lúc nhập tịch nước ngoài.
- Căn cứ: Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam 2019, hiệu lực từ 01/7/2020.
- Hộ chiếu phổ thông cho người từ 14 tuổi có thời hạn 10 năm; trẻ dưới 14 tuổi 5 năm; không gia hạn, hết hạn thì làm mới.
- Mẫu hộ chiếu bìa xanh tím than dùng từ 01/7/2022, loại có gắn chíp điện tử được cấp rộng rãi từ 2023.
- Trong nước có thể nộp trực tuyến qua Cổng dịch vụ công của Bộ Công an.
- Lệ phí theo biểu phí hiện hành; ở nước ngoài thu theo mức của cơ quan đại diện.
Vì sao người song tịch nên giữ một hộ chiếu Việt Nam còn hạn?
Vì hộ chiếu Việt Nam là giấy chứng minh quốc tịch được chấp nhận rộng nhất, và là chìa khoá để dùng quyền công dân khi về nước. Có nó, bạn nhập cảnh không cần thị thực, ở bao lâu tuỳ ý, đăng ký thường trú, làm thẻ căn cước, đứng tên nhà đất như cá nhân trong nước và ghi tên vào danh sách cử tri. Không có nó, bạn vẫn có thể là công dân về luật, nhưng mỗi thủ tục sẽ bắt bạn chứng minh lại từ đầu.
Nhiều người nghĩ giấy miễn thị thực cho người Việt Nam định cư ở nước ngoài là đủ. Giấy này giúp nhập cảnh bằng hộ chiếu nước ngoài, có giá trị tối đa 5 năm và mỗi lần ở tối đa 180 ngày theo quy định hiện hành, nhưng nó không chứng minh bạn còn quốc tịch Việt Nam — người gốc Việt đã thôi quốc tịch cũng được cấp.
Nộp ở đâu: lãnh sự quán hay về nước làm?
| Nơi nộp | Hợp với ai | Ưu điểm | Điểm cần lưu ý |
|---|---|---|---|
| Đại sứ quán, Tổng lãnh sự quán Việt Nam (ví dụ Washington, San Francisco, Houston, Canberra, Sydney, Ottawa, Berlin) | Người đang sống ở nước ngoài, có thời gian chờ | Làm ngay nơi cư trú, nhận tại chỗ hoặc qua bưu điện tuỳ nơi | Nếu thiếu giấy chứng minh quốc tịch, hồ sơ phải xác minh về trong nước, kéo dài |
| Cục Quản lý xuất nhập cảnh hoặc Phòng Quản lý xuất nhập cảnh Công an tỉnh | Người đang ở Việt Nam, nhất là người đã có số định danh cá nhân | Dữ liệu dân cư tra được ngay nếu bạn đã có trong hệ thống | Người chưa có dữ liệu dân cư cần hỏi trước nơi tiếp nhận phù hợp |
| Cổng dịch vụ công Bộ Công an | Người đã có tài khoản định danh điện tử VNeID mức 2 | Không phải xếp hàng, theo dõi trực tuyến | Gần như chỉ dùng được khi đã có thẻ căn cước |
Giấy tờ chứng minh quốc tịch Việt Nam: thứ quyết định thời gian chờ
Hồ sơ càng có sẵn giấy tờ Việt Nam, thời gian càng ngắn. Các giấy tờ thường được chấp nhận, theo thứ tự "mạnh" dần:
- Hộ chiếu Việt Nam cũ, kể cả đã hết hạn — đây là bằng chứng tốt nhất.
- Giấy chứng minh nhân dân, căn cước công dân cũ hoặc bản sao sổ hộ khẩu trước đây.
- Giấy khai sinh Việt Nam, hoặc trích lục khai sinh từ cơ sở dữ liệu hộ tịch.
- Quyết định cho nhập hoặc trở lại quốc tịch Việt Nam nếu bạn có quốc tịch theo đường này.
- Giấy xác nhận có quốc tịch Việt Nam do cơ quan có thẩm quyền cấp, khi không còn giấy nào ở trên.
Người rời Việt Nam từ thập niên 1980 bằng đường biển thường không còn giấy tờ nào trong danh sách. Khi đó, đường đi thực tế là xin giấy xác nhận có quốc tịch Việt Nam trước, kèm lời khai, giấy tờ của cha mẹ, anh chị em còn ở Việt Nam để đối chiếu. Thời gian vì vậy tính bằng tháng.
Tên trên hai hộ chiếu khác nhau: xử lý thế nào?
Hộ chiếu Việt Nam ghi theo tên trên giấy tờ hộ tịch Việt Nam, không theo tên trên hộ chiếu nước ngoài. Đây là nguồn rắc rối số một. Khi nhập quốc tịch Mỹ, nhiều người đổi tên: Trần Văn Phúc thành Peter Phuc Tran, đảo họ ra sau, bỏ tên đệm. Ở Úc, phụ nữ thường lấy họ chồng sau khi kết hôn. Hai hộ chiếu sẽ ghi hai tên.
Điều này không sai, nhưng bạn cần chứng minh hai tên là cùng một người mỗi khi giao dịch có dùng cả hai bộ giấy: mua nhà, mở công ty, đăng ký khai sinh cho con. Hãy giữ bộ "giấy nối" gồm giấy chứng nhận nhập tịch, quyết định đổi tên của toà án nước ngoài hoặc giấy đăng ký kết hôn, đã dịch sang tiếng Việt và hợp pháp hoá lãnh sự. Ngày sinh, nơi sinh trên hai bộ giấy càng khớp thì càng ít bị hỏi.
Cách dùng hai quyển khi đi lại — vào nước nào dùng quyển nào, đặt vé theo tên nào — có trong chuyên mục Dùng hai hộ chiếu.
Các bước làm hộ chiếu tại cơ quan đại diện ở nước ngoài
- Tải tờ khai từ trang của Đại sứ quán, Tổng lãnh sự quán phụ trách vùng bạn sống; một số nơi đã cho đặt lịch hẹn trực tuyến.
- Chuẩn bị ảnh theo quy cách hộ chiếu Việt Nam (nền trắng, nhìn thẳng, không đeo kính màu).
- Kèm giấy tờ chứng minh quốc tịch theo danh sách ở trên, cùng hộ chiếu nước ngoài và giấy tờ cư trú tại nước sở tại.
- Nộp trực tiếp hoặc qua bưu điện tuỳ quy định từng cơ quan; nộp lệ phí theo mức niêm yết.
- Theo dõi và nhận: hồ sơ đủ giấy tờ thường xong trong vài tuần; hồ sơ phải xác minh về trong nước lâu hơn nhiều.
Kinh nghiệm thực tế: những chỗ hồ sơ hay bị trả
- Nộp bản sao không chứng thực của giấy tờ Việt Nam cũ. Hãy mang bản gốc khi nộp trực tiếp.
- Ảnh sai quy cách: ảnh hộ chiếu Mỹ (2x2 inch) không phải quy cách ảnh hộ chiếu Việt Nam.
- Khai nơi sinh theo tên tỉnh cũ hoặc mới không thống nhất. Sau đợt sắp xếp còn 34 tỉnh, thành từ 2025, hãy khai theo giấy khai sinh gốc và hỏi cơ quan tiếp nhận nếu họ yêu cầu ghi khác.
- Không khai đã từng có hộ chiếu Việt Nam. Hệ thống có dữ liệu; khai thiếu làm hồ sơ bị dừng để làm rõ.
- Chờ đến sát chuyến bay mới làm. Hãy làm khi không có kế hoạch về gấp; hộ chiếu Việt Nam không gấp được như hộ chiếu Mỹ.
Điều ít ai nói: làm cho con trước, làm cho mình sau
Với gia đình kiều bào, hộ chiếu Việt Nam của trẻ em quan trọng hơn của người lớn. Người lớn sinh ở Việt Nam luôn còn giấy khai sinh, còn người thân để xác minh. Đứa trẻ sinh ở nước ngoài chỉ có quốc tịch Việt Nam "trên giấy" nếu được đăng ký khai sinh hoặc ghi chú khai sinh tại cơ quan đại diện. Làm hộ chiếu Việt Nam cho con khi bé còn nhỏ — lúc bạn còn đủ giấy tờ của chính mình và của bé — sẽ dễ hơn nhiều so với khi con 25 tuổi tự đi chứng minh. Chuyên mục Song tịch của trẻ em nói kỹ các bước cho trẻ.
Hộ chiếu Việt Nam hết hạn đã lâu và giấy tờ cũ không còn đủ?
Hồ sơ thiếu giấy chứng minh quốc tịch là loại mất nhiều thời gian nhất, vì phải xác minh về trong nước. Viking Global Group – Quốc Tịch Toàn Cầu (quoctich.com) giúp bạn gom và nối giấy tờ hai nước, xin giấy xác nhận quốc tịch khi cần, để hộ chiếu Việt Nam của cả nhà được cấp đúng tên, đúng hạn.
Hotline/Zalo: +849.219.219.88 · Email: [email protected]
Câu hỏi thường gặp
Người song tịch có được cấp hộ chiếu Việt Nam không?
Có. Người còn quốc tịch Việt Nam có quyền được cấp hộ chiếu phổ thông Việt Nam, dù đang mang thêm hộ chiếu nước khác. Bạn cần chứng minh quốc tịch Việt Nam khi nộp hồ sơ.
Hộ chiếu Việt Nam hết hạn 20 năm có làm lại được không?
Được. Hộ chiếu cũ dù hết hạn vẫn là bằng chứng quốc tịch tốt. Bạn nộp hồ sơ cấp mới tại cơ quan đại diện hoặc cơ quan quản lý xuất nhập cảnh, kèm hộ chiếu cũ.
Có thể dùng tên tiếng Anh trên hộ chiếu Việt Nam không?
Không. Hộ chiếu Việt Nam ghi tên theo giấy tờ hộ tịch Việt Nam. Muốn đổi tên phải làm thủ tục thay đổi hộ tịch trước; thông thường người ta giữ tên Việt và lưu giấy tờ nối hai tên.
Đang ở Việt Nam bằng hộ chiếu Mỹ có làm hộ chiếu Việt Nam được không?
Thường được, nếu bạn chứng minh được quốc tịch Việt Nam. Hãy hỏi trước Cục Quản lý xuất nhập cảnh hoặc Phòng Quản lý xuất nhập cảnh nơi bạn đang ở về nơi tiếp nhận và giấy tờ cụ thể.
Làm hộ chiếu Việt Nam ở lãnh sự quán mất bao lâu?
Hồ sơ đủ giấy tờ chứng minh quốc tịch thường mất vài tuần. Hồ sơ phải xác minh về trong nước có thể kéo dài nhiều tháng, nên hãy làm sớm, không đợi sát ngày về.
