Rất nhiều gia đình chọn ngành theo danh sách nghề đang thiếu nhân lực của nước định đến. Cách này hợp lý ở bề mặt nhưng có một vấn đề lớn: danh sách đó thay đổi nhanh hơn thời gian bạn học xong. Một ngành nóng khi bạn nộp hồ sơ có thể đã bão hoà khi bạn tốt nghiệp.
Ba tầng cần tách bạch
Tầng một: bạn có làm được không
Đây là câu hỏi bị bỏ qua nhiều nhất. Học một ngành mình không hợp ở nước ngoài, bằng ngôn ngữ thứ hai, xa nhà, là công thức dẫn tới bỏ dở. Bỏ dở giữa chừng là kết cục tệ hơn mọi lựa chọn ngành, vì mất cả tiền lẫn thời gian lẫn tình trạng cư trú.
Tầng hai: thị trường có cần không
Thay vì đọc danh sách nghề thiếu người của năm nay, hãy nhìn vào xu hướng dài hơn: dân số già đi kéo theo nhu cầu y tế và chăm sóc, hạ tầng và năng lượng, công nghệ ứng dụng vào các ngành truyền thống. Những mảng này ít đảo chiều trong vài năm.
Tầng ba: có rào cản hành nghề không
Một số nghề đòi giấy phép hành nghề do cơ quan chuyên môn cấp, và bằng nước ngoài không tự động được công nhận. Y, dược, điều dưỡng, luật, kế toán hành nghề, kỹ sư, giáo viên thường thuộc nhóm này. Học ở chính nước đó thường thuận lợi hơn, nhưng vẫn phải hỏi rõ điều kiện cấp phép cho người nước ngoài trước khi chọn.
Hai thứ có sức nặng hơn tên ngành
- Chương trình có thực tập bắt buộc. Kinh nghiệm làm việc tại chỗ trong lúc học thường là thứ quyết định bạn có việc sau tốt nghiệp hay không, hơn cả tên ngành trên bằng.
- Kỹ năng ghép được với nhiều nghề. Phân tích dữ liệu, quản lý dự án, ngoại ngữ thứ ba. Chúng giữ giá trị khi thị trường đổi hướng.
Giữ đường lui
Hãy chọn ngành sao cho tấm bằng vẫn có giá trị nếu bạn quay về Việt Nam. Nhiều người đi với ý định ở lại rồi hoàn cảnh thay đổi, và một tấm bằng chỉ dùng được ở một nước duy nhất là canh bạc không cần thiết.
Nếu chọn sai
Chuyển ngành khi đang du học là việc làm được ở nhiều nơi, nhưng nó ảnh hưởng tới thời gian học, chi phí và đôi khi tới tình trạng cư trú. Hãy hỏi văn phòng sinh viên quốc tế của trường trước khi làm thủ tục, đừng tự chuyển rồi báo sau.
Câu hỏi thường gặp
Có nên chọn ngành theo danh sách nghề thiếu nhân lực không?
Dùng nó làm tham khảo chứ đừng làm căn cứ duy nhất, vì danh sách thay đổi nhanh hơn thời gian học. Hãy kết hợp với năng lực của bạn và xu hướng dài hạn.
Học ngành y ở nước ngoài rồi hành nghề được luôn không?
Thường phải qua thủ tục cấp phép hành nghề riêng, kể cả khi học tại chính nước đó. Hãy hỏi cơ quan cấp phép của nước đó về điều kiện dành cho người nước ngoài trước khi chọn ngành.
Chương trình có thực tập có quan trọng không?
Rất quan trọng, vì kinh nghiệm làm việc tại chỗ thường là yếu tố quyết định khi tìm việc sau tốt nghiệp. Hãy hỏi trường về thời lượng và hình thức thực tập trước khi chọn chương trình.
Đang học mà muốn đổi ngành thì sao?
Nhiều nơi cho phép nhưng có ảnh hưởng tới thời gian học, chi phí và đôi khi tới tình trạng cư trú. Hãy hỏi văn phòng sinh viên quốc tế của trường trước khi làm thủ tục.
