Bảng chi phí trường công bố luôn đúng, nhưng nó chỉ liệt kê những gì trường thu. Phần lớn tiền của gia đình lại chảy vào những mục trường không nhắc tới, và đó là lý do ngân sách hay vỡ vào năm thứ hai.
Bốn nhóm chi phí
1. Trường thu
Học phí, phí ghi danh, phí thi, phí phòng thí nghiệm hoặc xưởng với một số ngành, và bảo hiểm y tế nếu trường bắt buộc mua qua trường. Lưu ý học phí thường tăng theo từng năm học, nên đừng nhân mức của năm đầu cho cả khoá.
2. Sống hằng ngày
Nhà ở, ăn uống, đi lại, điện thoại và internet. Đây là nhóm lớn nhất sau học phí và chênh lệch rất mạnh theo thành phố. Hãy lấy con số cho đúng thành phố của trường, không lấy mức trung bình cả nước.
3. Thiết lập ban đầu
- Vé máy bay và hành lý quá cước.
- Tiền cọc nhà, thường vài tháng, và có nơi đòi người bảo lãnh tại chỗ.
- Đồ dùng: chăn đệm, đồ bếp, quần áo mùa lạnh nếu tới xứ lạnh.
- Máy tính và dụng cụ học tập theo yêu cầu của ngành.
Nhóm này chỉ tốn một lần nhưng dồn hết vào tháng đầu tiên, đúng lúc gia đình vừa trả học phí.
4. Phát sinh
Gia hạn giấy tờ cư trú, khám sức khoẻ định kỳ nếu được yêu cầu, vé về thăm nhà, và khoản dự phòng cho ốm đau hoặc hỏng máy tính giữa kỳ thi.
Hai thứ làm lệch bảng dự trù
- Tỷ giá. Ngân sách tính bằng tiền Việt có thể lệch đáng kể sau vài năm. Cách giảm rủi ro là chia việc chuyển tiền thành nhiều đợt thay vì đổi một lần.
- Thu nhập làm thêm tính vào ngân sách. Số giờ được làm bị giới hạn theo quy định của từng nước, và kỳ thi thì không chờ ai. Hãy coi khoản này là bổ sung, đừng đưa vào phần bắt buộc.
Cách lập bảng
Một bảng đúng có một cột cho mỗi năm học, không phải một con số tổng. Với mỗi năm, ghi bốn nhóm ở trên. Cộng dọc ra tổng từng năm, cộng ngang ra tổng cả khoá, rồi cộng thêm khoảng mười phần trăm dự phòng. Con số cuối cùng thường lớn hơn hình dung ban đầu, và biết trước vẫn hơn phát hiện giữa chừng.
Khi ngân sách không đủ
Có vài hướng đáng cân nhắc trước khi từ bỏ: chọn thành phố nhỏ hơn trong cùng một nước, chọn nước có học phí thấp hơn cho cùng ngành, học một hai năm đầu ở Việt Nam theo chương trình liên kết rồi chuyển tiếp, hoặc lùi một năm để chuẩn bị tài chính và ngoại ngữ tốt hơn. Đi rồi phải bỏ dở là kết cục tốn kém nhất.
Câu hỏi thường gặp
Nên lấy con số chi phí ở đâu cho đáng tin?
Học phí lấy từ trang của chính trường, sinh hoạt phí lấy theo thành phố của trường. Nhiều trường công bố mức sinh hoạt phí tham khảo cho sinh viên quốc tế.
Học phí có tăng trong lúc đang học không?
Thường có tăng theo từng năm. Hãy hỏi trường về chính sách điều chỉnh học phí trước khi lập bảng dự trù cho cả khoá.
Có nên tính tiền làm thêm vào ngân sách không?
Không nên tính vào phần bắt buộc. Số giờ được làm bị giới hạn theo quy định từng nước và việc học phải được ưu tiên.
Nên chuẩn bị dự phòng bao nhiêu?
Khoảng mười phần trăm tổng ngân sách là mức nhiều gia đình dùng, cộng thêm một khoản riêng cho vé về nước khẩn cấp.
