Phần lớn du học sinh không gặp chuyện gì đáng kể. Nhưng những người gặp thì thường vấp vào cùng một nhóm tình huống, và gần như tất cả đều phòng được bằng vài thói quen đơn giản.
Giấy tờ
- Chụp lại toàn bộ giấy tờ quan trọng và lưu ở nơi truy cập được từ xa.
- Mang bản sao khi ra ngoài, để bản gốc ở chỗ an toàn trừ khi bắt buộc phải mang.
- Ghi lại số hộ chiếu, số giấy tờ cư trú, và thông tin liên hệ của cơ quan đại diện Việt Nam tại nước đó.
- Cân nhắc đăng ký thông tin công dân với cơ quan đại diện, để họ liên hệ được khi có sự cố lớn.
Lừa đảo nhắm vào du học sinh
Ba kiểu phổ biến nhất:
- Giả danh cơ quan chức năng gọi điện nói giấy tờ của bạn có vấn đề, phải nộp tiền ngay nếu không bị trục xuất. Cơ quan nhà nước không làm việc kiểu đó. Hãy cúp máy và hỏi trường.
- Lừa thuê nhà: nhà đẹp giá rẻ, chủ đang ở xa, đòi cọc trước khi xem. Không chuyển tiền cho căn nhà chưa ai xem.
- Việc nhẹ lương cao, nhất là việc đòi bạn nhận và chuyển tiền hộ. Đây có thể là hành vi phạm pháp mà bạn bị dùng làm trung gian.
Điểm chung của cả ba: tạo áp lực thời gian. Mọi thứ gấp gáp đều đáng dừng lại một nhịp.
Đi làm thêm
Làm đúng trong phạm vi cho phép, có hợp đồng hoặc ít nhất có văn bản xác nhận công việc và mức trả. Việc trả tiền mặt không giấy tờ khiến bạn không có gì bảo vệ khi bị quỵt lương hoặc khi xảy ra tai nạn lao động. Nếu bị đối xử sai, hãy hỏi bộ phận hỗ trợ sinh viên của trường, nhiều nơi có tư vấn pháp lý miễn phí.
Đi lại và sinh hoạt
- Tìm hiểu khu vực mình sống và những khu nên tránh vào buổi tối. Hỏi người đã ở đó, đừng đoán.
- Lưu số khẩn cấp của nước sở tại và số của phòng an ninh trường trong điện thoại.
- Nói cho một người bạn biết khi đi đâu xa hoặc gặp người lạ lần đầu.
- Tìm hiểu quy định địa phương về những thứ khác với Việt Nam: đồ uống có cồn, thuốc men mang theo, hút thuốc, và cả những hành vi bị xử phạt nặng bất ngờ.
Khi có sự cố
Thứ tự nên nhớ: an toàn bản thân trước, rồi báo cho cơ quan chức năng địa phương, rồi báo trường, rồi báo gia đình. Đừng giấu gia đình vì sợ bố mẹ lo, và đừng tự xoay một mình ở những việc liên quan tới pháp luật. Trường có bộ phận hỗ trợ sinh viên quốc tế cho đúng những tình huống này.
Câu hỏi thường gặp
Có nên đăng ký với cơ quan đại diện Việt Nam không?
Nên cân nhắc, vì nó giúp họ liên hệ và hỗ trợ khi có sự cố lớn. Hãy tra thủ tục trên trang của cơ quan đại diện tại nước bạn học.
Bị mất hộ chiếu ở nước ngoài thì làm gì?
Báo cảnh sát địa phương lấy biên bản, rồi liên hệ cơ quan đại diện Việt Nam để làm thủ tục cấp lại. Bản chụp lưu từ trước sẽ giúp quá trình này nhanh hơn nhiều.
Làm sao biết một lời mời làm thêm có đáng tin không?
Cảnh giác với việc nhẹ lương cao, việc không có hợp đồng, và nhất là việc yêu cầu bạn nhận hay chuyển tiền hộ người khác. Hỏi bộ phận hỗ trợ sinh viên khi lưỡng lự.
Gặp rắc rối pháp lý thì liên hệ ai trước?
Bộ phận hỗ trợ sinh viên quốc tế của trường, vì nhiều nơi có tư vấn pháp lý miễn phí và biết quy trình tại địa phương. Với việc nghiêm trọng, hãy liên hệ cả cơ quan đại diện Việt Nam.
