Trong nhiều gia đình, ở lại được coi là thành công còn về nước là thất bại. Cách nhìn đó sai, và nó khiến không ít người ở lại bằng mọi giá, làm những công việc dưới trình độ trong nhiều năm, trong khi lựa chọn tốt hơn nằm ở nhà.
Bằng nước ngoài đáng giá ở đâu tại Việt Nam
Không phải ở chỗ nó là bằng nước ngoài. Nó đáng giá ở ba thứ đi kèm:
- Ngoại ngữ ở mức làm việc được, không phải mức thi chứng chỉ.
- Cách làm việc: tự chủ, trình bày, làm việc nhóm, chịu được phản biện.
- Mạng lưới quốc tế và hiểu biết về cách một ngành vận hành ở thị trường phát triển.
Những nơi trả giá cao cho ba thứ này là công ty nước ngoài tại Việt Nam, doanh nghiệp đang mở rộng ra nước ngoài, và các lĩnh vực cần chuẩn quốc tế. Hãy định vị bản thân theo ba thứ đó, không theo tên trường.
Việc cần làm trước khi về
- Xin đủ giấy tờ học tập: bằng, bảng điểm, giấy xác nhận tốt nghiệp, mỗi thứ vài bản. Xin từ xa sau này rất phiền.
- Tìm hiểu thủ tục công nhận văn bằng tại Việt Nam nếu nghề của bạn cần, nhất là các nghề có giấy phép hành nghề.
- Xin thư giới thiệu từ giáo sư và từ nơi thực tập, khi họ còn nhớ rõ bạn.
- Giữ quan hệ. Bạn học và đồng nghiệp ở đó là mạng lưới quốc tế của bạn sau này, đừng để đứt sau một năm.
- Kết nối trước với thị trường Việt Nam vài tháng trước khi về, đừng đợi hạ cánh rồi mới bắt đầu tìm.
Điều nên chuẩn bị tinh thần
Mức lương khởi điểm ở Việt Nam thường không so sánh trực tiếp được với mức ở nước bạn học, và cách làm việc cũng khác. Nhiều người về nước trải qua một giai đoạn hụt hẫng tương tự như sốc văn hoá lúc mới sang. Nó cũng qua đi, và người vượt qua được thường là người không so sánh từng ngày với quãng thời gian ở nước ngoài.
Về không có nghĩa là đóng cửa
Nhiều người về nước làm vài năm rồi quay lại theo một diện khác, với vị thế tốt hơn hẳn: có kinh nghiệm, có tiền tiết kiệm, có mạng lưới ở cả hai đầu. Hành trình không nhất thiết phải là một chiều.
Câu hỏi thường gặp
Bằng nước ngoài có cần công nhận ở Việt Nam không?
Tuỳ mục đích sử dụng và tuỳ nghề. Với các nghề có giấy phép hành nghề hoặc khi làm việc trong khu vực nhà nước thì thường cần. Hãy hỏi cơ quan quản lý giáo dục về thủ tục hiện hành.
Về nước có bị coi là thất bại không?
Không. Giá trị của du học nằm ở ngoại ngữ, cách làm việc và mạng lưới, và cả ba đều dùng được tại Việt Nam.
Nên bắt đầu tìm việc từ khi nào?
Vài tháng trước khi về, qua mạng lưới cựu du học sinh và các kênh tuyển dụng. Đừng đợi hạ cánh rồi mới bắt đầu.
Về rồi có quay lại được không?
Được, và nhiều người quay lại theo diện việc làm hoặc diện đầu tư với vị thế tốt hơn. Hãy giữ giấy tờ học tập và mạng lưới quan hệ để thuận lợi về sau.
